Parlamenti Evropian rrit presionin ndaj Shqipërisë: Standardet mjedisore po kthehen në një çështje kyçe në procesin e anëtarësimit

17 Qershor

Parlamenti Evropian miratoi sot raportin e tij vjetor për Shqipërinë, duke dërguar një nga mesazhet më të forta të tij deri më tani mbi rëndësinë e mbrojtjes së natyrës, ruajtjes së mbrojtëseve mjedisore dhe sigurimit që standardet e BE-së të respektohen përgjatë gjithë procesit të anëtarësimit.

Strazburg, Tiranë, Radolfzell. Parlamenti Evropian shprehu shqetësim të rëndë për zhvillimet e vazhdueshme në zonën e mbrojtur Vjosë–Nartë dhe bëri thirrje për një moratorium mbi procedurat e reja të pajisjes me leje, punimet e ndërtimit dhe ndërhyrjet zhvillimore brenda zonave të mbrojtura, derisa dispozitat e papajtueshme të Ligjit të ndryshuar të Shqipërisë për Zonat e Mbrojtura të shfuqizohen dhe të garantohet përputhshmëria e plotë me standardet e BE-së për mbrojtjen e natyrës.

Votimi vjen pas javësh të tëra demonstratash paqësore në mbarë Shqipërinë, ku mijëra qytetarë janë mobilizuar në mbrojtje të ekosistemit Vjosë–Nartë, një nga zonat natyrore më të vlefshme të vendit dhe pjesë e ardhshme e rrjetit evropian Natura 2000.

"Ky votim dëshmon se mbrojtja e mjedisit nuk është një çështje dytësore në procesin e anëtarësimit. Parlamenti Evropian e ka bërë të qartë se natyra, pjesëmarrja e publikut dhe sundimi i ligjit nuk janë elementë opsionalë të anëtarësimit në BE. Ata janë standarde themelore evropiane që nuk mund të kompromisohen," tha Gabriel Schwaderer, Drejtor Ekzekutiv i EuroNatur.

Raporti bazohet në një qëndrim tashmë të fortë të mbajtur nga Parlamenti, i cili kërkon shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura dhe përsërit shqetësimet se dobësimi i mbrojtëseve mjedisore rrezikon të minojë përafrimin e Shqipërisë me ligjin e BE-së. Ai gjithashtu nënvizon se progresi drejt anëtarësimit në BE kërkon një historik real në zbatimin e legjislacionit mjedisor, vlerësimeve mjedisore dhe të drejtave të pjesëmarrjes së publikut.

Anëtarët e Parlamentit Evropian nga disa grupe politike iu referuan drejtpërdrejt zhvillimeve në Vjosë–Nartë, mobilizimit të vazhdueshëm qytetar dhe nevojës që Shqipëria të përmbushë plotësisht standardet mjedisore të BE-së.

"Mesazhi nga Brukseli është i thjeshtë: anëtarësimi në BE nuk ka të bëjë vetëm me hapjen dhe mbylljen e kapitujve. Ka të bëjë me dëshmimin në praktikë se standardet evropiane respektohen atëherë kur ka më shumë rëndësi," tha Viktor Berishaj, Zyrtar i Lartë i Politikave të BE-së në EuroNatur.

Për shumë qytetarë që kanë dalë në rrugë javët e fundit, votimi i sotëm është një shenjë e rëndësishme se shqetësimet e tyre po dëgjohen në nivel evropian.

"Ne vlerësojmë që debati rreth Vjosë–Nartës tashmë është zhvendosur në BE, në përputhje me diskutimin që po ndodh në Shqipëri. Diskutimi rreth Vjosë–Nartës tani shkon shumë përtej mbrojtjes së mjedisit; ai është bërë pjesë e një diskutimi më të gjerë evropian mbi sundimin e ligjit, pjesëmarrjen demokratike, transparencën dhe besueshmërinë e vetë procesit të zgjerimit," tha Aleksandër Trajçe, Drejtor Ekzekutiv i PPNEA.

Qytetarët që janë mobilizuar paqësisht javët e fundit nuk po kërkojnë trajtim të veçantë. Ata po kërkojnë të njëjtën gjë që Bashkimi Evropian po kërkon nga Shqipëria: respektim të ligjit, transparencë në vendimmarrje dhe mbrojtje efektive të zonave të njohura për vlerën e tyre ekologjike.

Informacion mbi sfondin e çështjes (Background):

Peizazhi i Mbrojtur Vjosë–Nartë është një nga ekosistemet bregdetare më të rëndësishme të Shqipërisë dhe një zonë kandidate për rrjetin Emerald sipas Konventës së Bernës. Zona formon një rrugë kryesore shtegtimi të përdorur nga qindra lloje zogjsh që udhëtojnë midis Evropës, Afrikës dhe Mesdheut, dhe pritet të bëhet pjesë e rrjetit të ardhshëm Natura 2000 pas anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.

Zona ka qenë në qendër të shqetësimeve mjedisore për disa vite pas ndërtimit të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës brenda peizazhit të gjerë të mbrojtur. In vitin 2023, Komiteti i Përhershëm i Konventës së Bernës miratoi Rekomandimin Nr. 219, duke i bërë thirrje Shqipërisë të pezullojë ndërtimin e aeroportit në pritje të një vlerësimi të ri dhe të plotë mjedisor, si dhe të forcojë mbrojtëset për zonën e mbrojtur.

Në vitin 2024, Shqipëria ndryshoi Ligjin e saj për Zonat e Mbrojtura, duke lejuar disa aktivitete turistike dhe zhvillimore brenda tyre. Këto ndryshime janë kritikuar nga organizatat mjedisore, shkencëtarët dhe institucionet evropiane. Parlamenti Evropian dhe Komisioni Evropian kanë shprehur vazhdimisht shqetësime se ndryshimet janë të papajtueshme me standardet e BE-së për mbrojtjen e natyrës dhe kanë bërë thirrje për shfuqizimin e tyre si pjesë e detyrimeve të Shqipërisë sipas Kapitullit 27 të negociatave të anëtarësimit.

In muajt e fundit, zhvillime të tjera turistike të propozuara brenda zonës së mbrojtur Vjosë–Nartë kanë nxitur shqetësim të gjerë publik dhe protesta paqësore në mbarë Shqipërinë. Debati është fokusuar gjithnjë e më shumë tek qeverisja mjedisore, pjesëmarrja e publikut, përputhshmëria me legjislacionin mjedisor të BE-së dhe besueshmëria e kushtëzimit mjedisor gjatë procesit të anëtarësimit.

Raporti i Parlamentit Evropian për Shqipërinë formon pjesë të vlerësimit vjetor të BE-së mbi progresin e vendit drejt anëtarësimit dhe kontribuon në kuadrin më të gjerë politik që udhëheq negociatat e anëtarësimit të Shqipërisë.

Burimi: Parlamenti Evropian po rrit presionin ndaj Shqipërisë: standardet mjedisore po kthehen në një çështje kyçe në procesin e anëtarësimit – EuroNatur